Ervaringsdeskundige Alex Schepel ’tolkt’ voor mensen in armoede
(24 februari 2021) Voor het themanummer over armoede van Genoeg, schreef ik een portret van Alex Schepel. Alex werkt als ervaringsdeskundige generatiearmoede bij het expertisecentrum Sterk Uit Armoede. Hij groeide op in Paddepoel, een arbeiderswijk in Groningen stad. Zijn zelfbeeld was jarenlang heel laag. Van huis uit kreeg hij mee: wie voor een dubbeltje geboren wordt, wordt nooit een kwartje. Daar leefde hij ook naar. Zijn capaciteiten kende hij niet.
Het verhaal van Alex is schrijnend. Toch gaat het artikel niet alleen over hem. Zelfs niet over gebrek aan geld. Het gaat vooral over schaamte. Mensen die in armoede leven, schamen zich voor vrijwel alles. Ze blijven achter op de welvaartsnorm van deze tijd en hebben het gevoel dat ze op alle fronten persoonlijk falen. Ook dat is een gedachte die bij onze tijdgeest hoort. Je bent immers de schepper van je eigen geluk.
Springen ze eens uit de band en kopen een telefoon of een televisie die ze zich eigenlijk niet kunnen veroorloven, dan is het ook niet goed. Toen ik tijdens mijn bezoek aan het kantoor van Sterk Uit Armoede hoorde dat er een gift was gedaan van een flink aantal tablets voor kinderen uit arme gezinnen, fronste ik ook mijn wenkbrauwen. Een gratis tablet, toe maar. Dat wil ik ook wel. Maar voor een kind dat online lessen moet volgen op de telefoon van zijn moeder, is een tablet nauwelijks een luxe. Het bleek later ook nog om een partij zeer aftandse exemplaren te gaan.
Alex en zijn collega’s ’tolken’ bij dit soort misverstanden tussen (schuld)hulpinstanties, werkgevers en mensen in armoede. Dat doen ze met opvallend veel begrip voor de betutteling van organisaties enerzijds en het vaak snoeiharde oordeel van de publieke opinie anderzijds. Het doel is, zei Alex, niets meer en niets minder dan ‘emancipatie van mensen in armoede’. Daarvoor moet je wel de schaamte voorbij.